İskele Çalışmalarında Emniyet Kemeri

İskele çalışmalarında emniyet kemeri, korkuluk ve tam döşeme gibi toplu koruma önlemleri sağlandıktan sonra kalan düşme riskine karşı kullanılır. Doğru uygulama; risk değerlendirmesi yapmak, EN 361'e uygun tam vücut kemerini uygun bir ankraj noktasına şok emicili lanyardla bağlamak, geçişlerde bağlantıyı kesmemek, düşüş açıklığını kontrol etmek ve kurtarma planı hazırlamaktan oluşur.

İskelede emniyet kemeri ne zaman gerekir?

İskelede emniyet kemeri, toplu koruma önlemleriyle ortadan kaldırılamayan düşme riski bulunduğunda gerekir. Bu risk özellikle iskelenin kurulumu ve sökümü sırasında, korkuluğun henüz takılmadığı veya geçici olarak söküldüğü bölümlerde ve iskele dışına uzanılarak yapılan işlerde ortaya çıkar.

Yüksekte çalışmada genel yaklaşım, önce riski ortadan kaldırmak, sonra toplu koruma sağlamak ve kalan risk için kişisel koruyucu donanım kullanmaktır. Korkuluk, ara korkuluk, topuk levhası ve eksiksiz döşenmiş platform, aynı anda herkesi koruyan önlemlerdir. Emniyet kemeri bu önlemlerin yerine geçmez; onların yetmediği yerde devreye girer. Sahaya ve işe özgü gereklilikler, yürürlükteki mevzuat çerçevesinde yetkin kişilerce yapılan risk değerlendirmesiyle belirlenmelidir.

İskelede risk değerlendirmesinde nelere bakılır?

Risk değerlendirmesi, iskele üzerindeki her iş için "düşüş nereden olabilir, düşen kişi nereye çarpar, nasıl kurtarılır" sorularına yanıt verir. Kemerin ve lanyardın hangi tipte olacağı bu yanıtlardan çıkar.

İskelenin aşaması: kurulum, kullanım, söküm

Kurulum ve söküm aşamasında korkuluklar eksik olduğu için düşme riski en yüksektir. Bu aşamada çalışan ekip sürekli yer değiştirir ve bağlantı noktası sık değişir. Kullanım aşamasında, tamamlanmış ve kontrol edilmiş bir iskelede risk daha düşüktür; ancak platform dışına uzanılan işlerde kişisel koruma yine gerekebilir.

Çalışma yüksekliği ve alttaki engeller

Düşen kişinin bir alt platforma, iskele elemanına veya zemine çarpma ihtimali, kullanılacak sistemi doğrudan belirler. Alt katlarda çalışırken şok emicili lanyardın açılması için gereken mesafe bulunmayabilir. Bu konu aşağıda düşüş açıklığı bölümünde ayrıntılı ele alınmıştır.

Keskin kenar ve yüzey teması

İskele kelepçeleri, boru uçları ve platform kenarları lanyardın temas edebileceği sert yüzeylerdir. Karam kılavuzlarına göre ürünü kullanmadan önce yapılan risk analizinde keskin kenarla çalışma görülüyorsa gerekli önlemler alınmalıdır. Lanyardın düşüş sırasında bir kenar üzerinden kayma ihtimali, kol malzemesi ve bağlantı yeri seçilirken değerlendirilmelidir.

İskelede ankraj noktası nasıl seçilir?

İskelede ankraj noktası, düşüş yükünü taşıyabileceği iskele üreticisi veya yetkin kişi tarafından doğrulanmış, kullanıcının üstünde ya da en az bel seviyesinde bulunan bir noktadır. Karam kılavuzlarına göre ankraj EN 795'e uygun olmalı ve en az 12 kN dayanım sağlamalıdır. Bel seviyesinin altındaki bir bağlantı ciddi yaralanmaya yol açabilir.

İskelenin her borusu ankraj olarak kullanılamaz. Hangi elemanların ve bağlantı noktalarının düşüş durdurma yükü için uygun olduğu, iskele sisteminin kendi talimatlarına ve yetkin kişinin değerlendirmesine göre belirlenir. Korkuluk boruları, yalnızca bu yük için uygun oldukları doğrulanmışsa ankraj olarak kullanılabilir.

Kanca seçimi de bu noktada önem kazanır. Kancanın ağız açıklığı, bağlanılacak boruyu rahatça kavrayıp tam olarak kapanabilmelidir. Karam'ın büyük çift emniyetli kanca seçenekleri arasında 55 mm ağızlı çelik ve 63 mm ile 110 mm ağızlı alüminyum kancalar bulunur. Kancanın kapandıktan sonra yan yüke veya bir kenar üzerinden kaldıraç etkisine maruz kalmaması kontrol edilmelidir. İskele dışında kalıcı bağlantı noktası gerekiyorsa, uygun ankraj ekipmanları ayrıca değerlendirilebilir.

İskelede çift kollu lanyard nasıl kullanılır?

İskelede yer değiştirirken bağlantının kesilmemesi için çift kollu şok emicili lanyard kullanılır. Doğru teknik şudur: Boştaki kol yeni ankraj noktasına takılır, kilitlendiği kontrol edilir ve ancak bundan sonra diğer kol eski noktadan çözülür. Böylece çalışan her an en az bir kolla bağlı kalır.

Karam KA341 kılavuzu, sabit bir noktada değil sağa-sola ve aşağı-yukarı hareket edilerek yapılan işlerde şok emicili çift kollu lanyardın tercih edilmesini önerir. Bu tanım, iskele kurulumu ve dikmeler arasında ilerlenen işler için doğrudan geçerlidir. KA341 çift kollu şok emicili lanyard, statik halat kollarıyla iskele borularıyla temasın sık olduğu işlerde kullanılabilecek seçeneklerden biridir.

Aynı kılavuzda iki önemli uyarı da yer alır. Birincisi, iki ayrı şok emicili lanyard yan yana (paralel) kullanılmamalıdır. İkincisi, kullanılmayan kolun serbest ucu kemerin bağlantı elemanına veya halkasına takılmamalıdır. Boştaki kolun nasıl taşınacağı, kılavuzdaki şekillere göre uygulanmalıdır.

İskelede düşüş açıklığı nasıl hesaplanır?

Düşüş açıklığı, bir düşüşte kullanıcının zemine veya ilk engele çarpmaması için ankraj noktasının altında bulunması gereken en az mesafedir. Karam KA341 kılavuzunda bu mesafe dört bileşenin toplamı olarak hesaplanır: lanyard boyu, açılmış şok emicinin uzaması, kullanıcının boyu ve güvenlik payı.

Bu örnek, ankrajın kullanıcının üstünde olduğu bir durum için verilmiştir ve yalnızca KA341 içindir. Farklı bir lanyard, farklı boy veya farklı ankraj yüksekliği sonucu değiştirir; değer her zaman kullanılan ürünün kılavuzundan alınmalıdır. Pratikte bu, iskelenin alt seviyelerinde şok emicili lanyardın açılması için yeterli mesafenin olmayabileceği anlamına gelir. Bu durumda ankrajı yükseltmek, daha kısa bağlantı kullanmak veya alan sınırlandırma ya da geri sarımlı düşüş durdurucu gibi farklı bir sistemi değerlendirmek gerekir. Seçim, yetkin kişinin risk değerlendirmesine dayanmalıdır.

Kurtarma planı neden iskele çalışmasının parçasıdır?

Düşüş durdurma sistemi düşüşü durdurur, ancak çalışanı askıda bırakır. Karam kılavuzları, bir yaralanma veya sağlık sorunu nedeniyle tam vücut kemerinde asılı kalan çalışanın derhal kurtarılması gerektiğini ve bunun için önceden hazırlanmış bir kurtarma planı, eğitimli personel ve kurtarma ekipmanı bulunması gerektiğini belirtir. Kılavuzlar ayrıca kemerde hareketsiz asılı kalmanın ciddi yaralanmaya veya ölüme yol açabileceği konusunda uyarır.

Kurtarma planı iskele işine başlamadan önce yazılmalı; kimin, hangi ekipmanla, hangi sürede müdahale edeceğini tanımlamalıdır. Çalışma alanına erişim yolu, iskelenin hangi bölümünden müdahale edileceği ve acil durum iletişimi bu planın parçasıdır.

İskele işine başlamadan önce kontrol listesi

• Korkuluk, ara korkuluk ve topuk levhası yerinde mi, platform eksiksiz döşenmiş mi?
• Risk değerlendirmesi işe ve iskelenin aşamasına göre yapıldı mı?
• Ankraj noktaları belirlendi ve yük taşıma uygunluğu doğrulandı mı?
• Kemer, lanyard ve kancalar kullanım öncesi kontrolden geçti mi?
• Kanca ağızları bağlanılacak borulara uyuyor mu?
• Çalışma seviyesinde düşüş açıklığı yeterli mi?
• Kurtarma planı, ekipmanı ve sorumlusu hazır mı?

Bu liste, sahadaki yetkin kişinin yapacağı değerlendirmenin yerini almaz; işe başlamadan önce gözden kaçabilecek temel adımları hatırlatır. Sahada en sık görülen kullanım hatalarını yüksekte çalışanların en sık yaptığı emniyet kemeri hataları yazımızda topladık.

İlgili rehberler: tek kollu mu çift kollu lanyard mı · iskele ekipleri için kemer ve lanyard setleri · iş türüne göre kemer seçimi · kanca tipine göre lanyard seçimi

Sıkça Sorulan Sorular

İskelede emniyet kemeri lanyardı nereye bağlanır?

Lanyardın kemer ucu, kemerin "A" işaretli sırt veya göğüs düşüş durdurma noktasına bağlanır. Ankraj ucu ise iskele üreticisi veya yetkin kişi tarafından düşüş yükü için uygun olduğu doğrulanmış, kullanıcının üstünde ya da en az bel seviyesindeki bir noktaya takılır. Kemerin yan halkaları bu bağlantı için kullanılmaz.

İskele kurulurken emniyet kemeri yeterli midir?

Tek başına yeterli kabul edilmemelidir. Kurulum ve söküm, korkulukların eksik olduğu en riskli aşamadır. Emniyet kemeri bu aşamada kalan riske karşı kullanılır; kurulum sırası, toplu koruma önlemleri ve kurtarma planı risk değerlendirmesiyle birlikte planlanmalıdır.

İskelenin alt katlarında şok emicili lanyard kullanılabilir mi?

Kullanılabilmesi için ankraj altında yeterli düşüş açıklığı bulunmalıdır. Karam KA341 kılavuzundaki örnekte bu mesafe 6,25 metredir. Açıklık yetersizse ankrajı yükseltmek, daha kısa bir bağlantı veya farklı bir sistem kullanmak gerekir. Karar, kullanılan ürünün kılavuzuna ve yetkin kişinin değerlendirmesine göre verilmelidir.

İskele işinde kullanılan kemer ne sıklıkla kontrol edilir?

Her kullanımdan önce kullanıcı tarafından kontrol edilir. Karam kılavuzlarına göre ayrıca en az 12 ayda bir üretici veya yetkilendirdiği yetkin kişi tarafından detaylı muayene yapılmalıdır. Bir düşüşü durdurmuş kemer ve lanyard ise kullanımdan kaldırılır.

İskele ekibiniz için doğru ekipman

İskele çalışmalarında emniyet kemeri, toplu korumanın tamamlayıcısı olarak, doğru ankraj, kesintisiz bağlantı tekniği ve hesaplanmış düşüş açıklığıyla birlikte koruma sağlar. Bu zincirin her halkası işe başlamadan önce planlanmalıdır.

İskele kurulum veya cephe ekibiniz için uygun Karam kemer, çift kollu lanyard ve kanca kombinasyonlarını emniyet kemeri modellerimiz arasında inceleyebilir; ekip büyüklüğünüze göre teklif almak için WhatsApp hattımızdan bize ulaşabilirsiniz.